راه‌اندازی هسته نرم‌افزاری سکوی هوش مصنوعی با مشارکت خصوصی‌ها/توسعه زیرساخت‌ها ادامه دارد

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری هوش مصنوعی با تأکید بر اینکه مأموریت اصلی این ستاد، کاربردی‌سازی هوش مصنوعی در دستگاه‌های اجرایی و صنایع کشور است، گفت: طرح‌های منتخب باید حداکثر طی یک‌ونیم سال به مرحله بهره‌برداری برسند و موفقیت آنها در گرو دسترسی به داده‌های مناسب، مشارکت بهره‌برداران و همکاری شرکت‌های دانش‌بنیان با متخصصان حوزه‌های کاربردی است.

به گزارش ایسنا، عمادالدین فاطمی‌زاده امروز در رویداد «تبادل فناوری در حوزه همکاری‌های فناورانه مبتنی بر هوش مصنوعی» که در محل صندوق نوآوری برگزار شد، با اشاره به روند برگزاری این رویداد، گفت: برای رسیدن به سرفصل‌های همکاری در حوزه حمل‌ونقل، جلسات متعددی برگزار شد تا در نهایت بتوان بهره‌برداران و مجریان بالقوه این حوزه را در کنار یکدیگر گرد هم آورد.

وی افزود: در این مسیر، نهادهایی از جمله بانک مرکزی به همراه دو بانک خصوصی همکاری مؤثری داشتند و حضور این مجموعه‌ها زمینه ایجاد هم‌افزایی میان دستگاه‌های متقاضی و شرکت‌های فناور را فراهم کرد.

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربردی‌سازی هوش مصنوعی با تشریح فعالیت‌های این ستاد، اظهار کرد: اکنون تقریباً یک سال از آغاز به کار رسمی ستاد توسعه فناوری و کاربردی‌سازی هوش مصنوعی می‌گذرد و این ستاد فعالیت خود را از نخستین روز مرداد سال گذشته به صورت رسمی آغاز کرده است.

وی یکی از مهمترین اقدامات این ستاد را تدوین و ابلاغ «سند تقسیم کار ملی هوش مصنوعی» دانست و اظهار کرد: تدوین این سند از مهر و آبان سال گذشته و به دستگاه‌های اجرایی ابلاغ شد و اکنون به عنوان مبنای عملکرد دستگاه‌ها در حوزه هوش مصنوعی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

فاطمی‌زاده خاطرنشان کرد: یکی از دستور کارهای اصلی جلسات اخیر ستاد، بررسی برنامه‌های دستگاه‌های اجرایی در حوزه هوش مصنوعی است و در حال حاضر، فرآیند ابلاغ برنامه‌های نهایی‌ شده دستگاه‌ها در حال انجام است تا هر یک از آنها بر اساس وظایف تعیین‌ شده، برنامه‌های اجرایی خود را در این حوزه دنبال کنند.

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربردی‌سازی هوش مصنوعی با اشاره به آخرین اقدامات این ستاد در حوزه توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی، گفت: بخشی از پروژه‌های این ستاد از گذشته آغاز شده بود که از جمله آنها می‌توان به پروژه دستیارهای هوشمند دولت و پروژه‌های مبتنی بر سکوی ملی هوش مصنوعی اشاره کرد.

فاطمی‌زاده افزود: پس از حادثه‌ای که برای بخشی از زیرساخت‌های سخت‌افزاری ایجاد شد، طی حدود یک ماه گذشته هسته نرم‌افزاری سکوی هوش مصنوعی با مشارکت بخش خصوصی از مسیر دیگری راه‌اندازی شده است و به تدریج زیرساخت‌های این سکو نیز توسعه خواهد یافت.

وی با اشاره به مأموریت‌های ستاد توسعه فناوری و کاربردی‌سازی هوش مصنوعی، اظهار کرد: مهمترین وظیفه‌ای که در اسناد بالادستی برای این ستاد تعریف شده، انتقال فناوری هوش مصنوعی از دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و مراکز پژوهشی به عرصه کاربرد و استفاده عملی در دستگاه‌های اجرایی و بخش‌های مختلف کشور است.

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربردی‌سازی هوش مصنوعی ادامه داد: ایران از نظر تولید علم و پژوهش در حوزه هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، بر اساس شاخص‌ها و نظام‌های مختلف رتبه‌بندی، جایگاهی بین رتبه‌های ۱۲ تا ۱۸ جهان دارد، هرچند این رتبه بسته به شاخص و مرجع ارزیابی متفاوت است.

وی افزود: با وجود جایگاه مناسب کشور در تولید علم، وضعیت نفوذ و کاربرد هوش مصنوعی در دولت و دستگاه‌های اجرایی رضایت‌بخش نیست. بر اساس ارزیابی انجام‌شده از سوی دانشگاه آکسفورد، ایران در پایان سال ۲۰۲۴ از نظر میزان به‌کارگیری هوش مصنوعی در بخش دولتی در رتبه ۹۳ قرار داشت و این جایگاه در سال ۲۰۲۶ به رتبه ۷۶ ارتقاء یافته است.

فاطمی‌زاده تصریح کرد: با این حال، با توجه به شرایطی که طی ماه‌های اخیر در کشور رخ داده است، از جمله محدودیت‌های ارتباطی، قطعی اینترنت و تعطیلی‌های گسترده، این نگرانی وجود دارد که روند بهبود شاخص‌های کاربردی‌سازی هوش مصنوعی با چالش مواجه شود. کاربردی‌سازی هوش مصنوعی یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های ستاد توسعه فناوری و کاربردی‌سازی هوش مصنوعی است و در همین راستا، در دوره گذشته فراخوانی در سه محور «آب»، «انرژی» و «امداد و نجات» منتشر شد.

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربردی‌سازی هوش مصنوعی، خاطرنشان کرد: در این فراخوان، شاخص‌ها و معیارهای مشخصی برای اجرای پروژه‌ها تعیین شد و یکی از مهم‌ترین شروط، هماهنگی کامل نیازهای فناورانه با دستگاه‌های اجرایی بود تا پروژه‌ها بر اساس نیازهای واقعی کشور تعریف و اجرا شوند.

فاطمی‌زاده با اشاره به تجربه اجرای فراخوان‌های پیشین در حوزه کاربردی‌سازی هوش مصنوعی، گفت: در فراخوان قبلی، تعامل نزدیک و مستمری با دستگاه‌های بهره‌بردار برقرار شد تا نیازهای واقعی و سرفصل‌های مورد نظر به‌درستی شناسایی و تدوین شود و همین رویکرد در فراخوان جدید نیز دنبال خواهد شد.

وی افزود: در این دوره تلاش کرده‌ایم دو بال تخصصی را در کنار یکدیگر قرار دهیم؛ از یک سو تخصص حوزه کاربرد، یعنی بخش‌های پولی و بانکی و حمل‌ونقل و از سوی دیگر تخصص هوش مصنوعی. بر همین اساس، شرط شده است شرکتی که به‌طور مستقیم با معاونت علمی ریاست‌جمهوری قرارداد منعقد می‌کند، یک شرکت دانش‌بنیان فعال در یکی از این حوزه‌ها باشد و در کنار خود نیز یک شریک تخصصی از حوزه مکمل داشته باشد.

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربردی‌سازی هوش مصنوعی، ادامه داد: به عنوان نمونه، اگر یک شرکت متخصص در حوزه حمل‌ونقل طرف قرارداد باشد، باید یک شرکت دارای تخصص در حوزه هوش مصنوعی را نیز در کنار خود داشته باشد تا توانمندی‌های تخصصی دو حوزه با یکدیگر تلفیق شود.

وی تصریح کرد: آنچه برای ما اهمیت دارد، شکل‌گیری همکاری مؤثر میان شرکت‌های تخصصی است و جزئیاتی مانند نحوه تقسیم وظایف یا مسائل مالی میان شرکای پروژه، موضوعی است که خود شرکت‌ها درباره آن تصمیم‌گیری خواهند کرد. تجربه فراخوان نخست نشان داد این مدل همکاری موفق بوده است؛ هرچند هنوز تا نقطه مطلوب فاصله داریم، اما نتایج آن قابل قبول بوده است.

وی افزود: در فراخوان اول، با وجود اینکه چنین رویداد تعاملی برگزار نشده بود، حدود ۸۰ درخواست به دبیرخانه ارسال شد که پس از طی مراحل مختلف ارزیابی و داوری، ۱۷ طرح برای حمایت انتخاب شدند.

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربردی‌سازی هوش مصنوعی، خاطرنشان کرد: پیش‌بینی می‌کنیم در فراخوان جدید نیز با وجود کاهش محورهای موضوعی از سه حوزه به دو حوزه، به دلیل برگزاری این رویداد و ایجاد ارتباط مستقیم میان متقاضیان و بهره‌برداران، حدود ۸۰ تا ۱۰۰ طرح دریافت شود و امیدواریم تعداد مشارکت‌کنندگان حتی از این میزان نیز بیشتر باشد.

وی با تشریح مدل حمایتی ستاد، گفت: حمایت از پروژه‌ها در ابتدای کار در قالب تسهیلات انجام می‌شود، اما در صورتی که پروژه مطابق شرایط تعیین‌شده و حداکثر ظرف مدت یک سال با موفقیت اجرا شده و به مرحله بهره‌برداری برسد، این حمایت به گرنت (کمک بلاعوض) تبدیل خواهد شد.

فاطمی‌زاده افزود: برگزاری نشست‌های تخصصی و جلسات B2B میان شرکت‌های فناور و بهره‌برداران در این رویداد، زمینه تحقق این هدف را فراهم می‌کند و امیدواریم تمامی پروژه‌های منتخب بتوانند در زمان مقرر به مرحله بهره‌برداری برسند.

وی همچنین با اشاره به یکی دیگر از شروط اجرای پروژه‌ها، گفت: متن‌باز (Open Source) بودن دستاوردهای توسعه‌یافته یکی از الزامات این طرح است. از آنجا که ستاد توسعه فناوری و کاربردی‌سازی هوش مصنوعی و معاونت علمی مجری مستقیم پروژه‌های فنی نیستند، متن‌باز بودن پروژه‌ها را بستری برای توسعه‌های بعدی و استفاده گسترده‌تر از نتایج آنها در آینده می‌دانیم.

فاطمی‌زاده با تشریح روند اجرای پروژه‌های منتخب، گفت: انتظار ما این است که شرکت‌های مجری و بهره‌برداران پس از اجرای پروژه و طی یک سال فعالیت، بتوانند برای ادامه همکاری و بهره‌برداری از نتایج پروژه به توافق برسند و ستاد توسعه فناوری و کاربردی‌سازی هوش مصنوعی نیز در این توافقات و روابط تجاری میان طرفین دخالتی نخواهد داشت.

وی افزود: هدف ما این است که این همکاری‌ها به صورت کامل و پایدار ادامه پیدا کند، اما اگر به هر دلیل پروژه پس از پایان دوره اجرا ادامه نیابد، در آن صورت متن‌باز بودن کدهای توسعه‌ یافته اهمیت پیدا می‌کند تا امکان استفاده از آنها در توسعه‌های بعدی و اجرای پروژه‌های جدید فراهم باشد.

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربردی‌سازی هوش مصنوعی با تأکید بر اهمیت تعامل میان بازیگران این رویداد، اظهار کرد: ضروری است در این نشست، ارتباط مؤثری میان بهره‌برداران بالقوه، مجریان پروژه‌ها و ستادهای تخصصی از جمله ستاد توسعه فناوری حمل‌ونقل، ستاد توسعه فناوری هوش مصنوعی و همچنین بانک‌ها و مؤسسات مالی حاضر در رویداد شکل بگیرد.

وی ادامه داد: این تعامل تنها به برگزاری رویداد محدود نخواهد شد و در مراحل بعدی نیز از ظرفیت این مجموعه‌ها استفاده خواهیم کرد؛ به‌ویژه در فرآیند ارزیابی و داوری طرح‌ها.

فاطمی‌زاده تصریح کرد: در فرآیند داوری، متناسب با موضوع هر پروژه، نماینده‌ای از دستگاه یا بهره‌بردار احتمالی، ستاد تخصصی مرتبط و سازمان‌هایی مانند بانک مرکزی، دو بانک خصوصی و سایر نهادهای همکار حضور خواهند داشت تا از همان ابتدای مسیر، نیازهای واقعی بهره‌برداران در انتخاب پروژه‌ها لحاظ شود.

وی افزود: حضور بهره‌برداران در فرآیند ارزیابی، این امکان را فراهم می‌کند که طرح‌های منتخب از ابتدا با نیازهای واقعی دستگاه‌های اجرایی و صنعتی منطبق باشند و شانس موفقیت و بهره‌برداری از آنها افزایش یابد.

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربردی‌سازی هوش مصنوعی با اشاره به یکی از مهم‌ترین چالش‌های توسعه پروژه‌های هوش مصنوعی، گفت: مهم‌ترین مسئله‌ای که امروز مجریان پروژه‌ها با آن مواجه هستند، دسترسی به داده‌های مناسب و باکیفیت است.

وی از دستگاه‌ها و بهره‌برداران حاضر در این رویداد خواست در فرآیند داوری و انتخاب طرح‌ها، وضعیت داده‌های مورد نیاز را به صورت شفاف برای مجریان مشخص کنند و افزود: لازم است محدودیت‌ها، الزامات و شرایط دسترسی به داده‌ها از ابتدا به‌طور دقیق اعلام شود؛ زیرا موفقیت پروژه‌های هوش مصنوعی به طور مستقیم به دسترسی به داده‌های مناسب وابسته است.

فاطمی‌زاده خاطرنشان کرد: هدف ما حمایت از پروژه‌های صرفاً پژوهشی یا توسعه الگوریتم‌هایی که تنها در محیط‌های آزمایشگاهی یا مخازن کد باقی بمانند، نیست، بلکه انتظار داریم محصولات توسعه‌یافته حداکثر ظرف یک تا یک‌ونیم سال وارد عرصه صنعت، دستگاه‌های اجرایی و مؤسسات پولی و بانکی شوند و به‌صورت عملی مورد استفاده قرار گیرند.
