درونِ هر رباعیِ خیّام، طوفانی از پرسشِ بیپاسخ میخروشد؛ نغمهای که در آن، جامِ می در برابرِ چرخِ بیرحمِ افلاک علم میکند و خاکسترِ عُمْر، با بویِ گل و باده، لحظهای زنده میشود. این سرودهها، نه شعرِ محض، که نالهای فلسفی در خلوتِ شبِ هستیاند؛ نیشخندی تلخ به رازِ ازل و ابد.
داشآکل داستانِ جوانمردی محبوب در شیرازِ قدیم است که سرپرستیِ خانوادهای را بر عهده گرفته و عاشقِ مرجان، دخترِ آن خانواده، میشود؛ اما به دلیلِ آیینِ جوانمردی و تفاوتِ سنی، هرگز احساسِ خود را بروز نمیدهد و در سکوت، شاهدِ ازدواجِ او با دیگری میشود، در حالی که رازِ دلش را فقط با طوطیِ خود در میان میگذارد.
نمایشنامهای میهنپرستانه و عاشقانه در سه پرده که در بحبوحهیِ حملهیِ اعراب به ایران و در شهرِ ری میگذرد و سرنوشتِ دختری به نامِ پروین، پدرِ پیرِ نقاشش، و نامزدش پرویز را در آستانهیِ سقوطِ ساسانیان روایت میکند. این اثر شکستِ ایرانِ زرتشتی را ترسیم کرده و با بهتصویرکشیدنِ چهرهای خشن از مهاجمان، به بحرانِ هویّت و تقابلِ فرهنگِ ایرانی با بیگانگان میپردازد.
سالها بسی پیش
در کشوری بر لب دریا
دختری بود زیبا و دلربا
به نام آنابل لی.
- اسبهایم زمین را شخم میزنند هنوز؟
آن چموشان که به پیش میراندمشان
و صدای سایش یراقشان را میشنیدم
آن گاه که نفس میکشیدم.
ـ آه! چه میتواندت كه بیازارد، ای شهسوارِ جنگاور،
ای پریدهرنگ تنهای سرگردان؟
جگنِ آبگیر پژمرده است و
دگر نغمه سر نمیدهند مرغانِ خوشالحان!
هروقت ریچارد کوری میاومد تو خیابونها
بهش زل میزدیم از تو پیادهروها.
از سر تا پا یه نجیبزاده بود
تمیز، خوشلباس، مثل شازدهها کمرباریک.
نه مرمر و نه بناهای آباد و زركوب شاهان و شاهزادگان
هیچ کدام بیش از این شعر نغز، پابرجا و استوار نخواهند ماند؛